Skontaktuj się z naszym
TeleOpiekunem
880 20 60 60

Całodobowa opieka
kardiologiczna

Konsultacje lekarskie przez
videokomunikator

 
Znajdź lekarza wpisując specjalizację i miejscowość bądź nazwisko:
ZOBACZ PREZENTACJĘ
ZAMÓW USŁUGĘ
Zapamiętaj 8 zasad, które pozwolą Ci uniknąć zawału

Zawał serca jest jedną z chorób układu sercowo-naczyniowego, do których zalicza się również udar niedokrwienny mózgu, chorobę tętnic obwodowych, np. miażdżycę tętnic kończyn dolnych. Każdego roku w Europie z powodu chorób sercowo-naczyniowych umiera ponad 4,3 miliona osób, co stanowi blisko połowę wszystkich zgonów. Najczęstszym powodem zawału serca jest choroba wieńcowa, której podłożem jest tworzenie się blaszek miażdżycowych w tętnicach wieńcowych, doprowadzających krew do serca. Blaszki miażdżycowe zwężają światło tętnicy wieńcowej, przez co do serca dopływa mniej krwi bogatej w tlen i inne substancje odżywcze. W sytuacji zwiększonej pracy serca, np. w czasie wysiłku fizycznego, serce jest niedokrwione i pojawia się ból wieńcowy. W przypadku całkowitego zamknięcia tętnicy wieńcowej, odpowiednia część mięśnia sercowego w ogóle nie otrzymuje tlenu i innych substancji odżywczych. W konsekwencji dochodzi do martwicy mięśnia sercowego czyli do zawału serca.

8 zasad, które pozwolą uniknąć zawału serca opisuje kardiolog z Przychodni Lekarskiej MediSpace – Wioletta Wydra. Będziemy pisać zarówno o profilaktyce pierwotnej – dotyczy osób, u których nie stwierdzono choroby układu sercowo-naczyniowego, jak i profilaktyce wtórnej – dotyczy osób z już rozpoznaną chorobą sercowo-naczyniową.

W profilaktyce pierwotnej ważne jest, aby nie dopuścić do powstania lub opóźnić pojawienie się istotnych blaszek miażdżycowych w tętnicach wieńcowych. Typowe czynniki ryzyka chorób sercowo-naczyniowych (w tym choroby wieńcowej) to: wiek (mężczyźni >=55 lat, kobiety >=65 lat), płeć męska, przedwczesna choroba sercowo-naczyniowa w wywiadzie rodzinnym, nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe, zaburzenia gospodarki węglowodanowej i cukrzyca, nadwaga i otyłość brzuszna, palenie papierosów. Wymienione czynniki ryzyka przyczyniają się do rozwoju miażdżycy naczyń, w tym tętnic wieńcowych, co może doprowadzić do choroby wieńcowej i zawału serca. Większość z nich to czynniki modyfikowalne. Dlatego kładzie się nacisk na zdrowy styl życia. Należy pamiętać, że nawet u zdrowych osób rozwój miażdżycy rozpoczyna się już w dzieciństwie, ale u osób predysponowanych genetycznie i/lub z czynnikami ryzyka rozwój miażdżycy w tętnicach wieńcowych może doprowadzić do zawału serca znacznie wcześniej niż w populacji ogólnej.

1. Kontroluj regularnie ciśnienie tętnicze, lecz nadciśnienie tętnicze.

Prawidłowa wartość ciśnienia tętniczego w spoczynku wynosi poniżej 140/90 mmHg. Na rozwój nadciśnienia tętniczego pierwotnego wpływają czynniki genetyczne oraz środowiskowe – na te drugie wpływ ma nasz styl życia. Na rozwój nadciśnienia tętniczego wpływa zbyt duże spożycie soli kuchennej (zaleca się do 5 g na dobę, uwzględniając sól zawartą w gotowych produktach, np. wędlinach), brak regularnej aktywności fizycznej, siedzący tryb życia. Również otyłość (BMI >=30 kg/m2) i nadwaga (BMI=<25-30)kg/m2) oraz stres psychiczny przyczyniają się do rozwoju nadciśnienia tętniczego. Także alkohol oraz palenie papierosów podwyższają ciśnienie tętnicze. Osoby z obciążającym wywiadem rodzinnym w kierunku nadciśnienia tętniczego, szczególnie powinny wyeliminować czynniki środowiskowe, przyczyniające się do rozwoju nadciśnienia tętniczego - ograniczać spożycie soli kuchennej, wykonywać regularną aktywność fizyczną (szybkie chodzenie, pływanie min. 30 min. dziennie przez większość dni w tygodniu), utrzymywać należną masę ciała (lub schudnąć), nie denerwować się, nie palić papierosów, nie nadużywać alkoholu. Osoby z nadciśnieniem tętniczym powinny regularnie przyjmować leki obniżające ciśnienie tętnicze zalecone przez lekarza.

2. Kontroluj okresowo stężenie cholesterolu, lecz zaburzenia lipidowe.

Wykonanie lipidogramu (oznaczenie profilu lipidowego z frakcjami, tzw. „złego i dobrego cholesterolu”, trójglicerydów) zaleca się wszystkim osobom z innymi, wymienionymi wyżej czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych, a także z przewlekłą chorobą zapalną – łuszczycą, reumatoidalnym zapaleniem stawów, toczniem rumieniowatym, przewlekłą chorobą nerek, rodzinną dyslipidemią w wywiadzie. Również wykonanie lipidogramu należy rozważyć u mężczyzn powyżej 40 roku życia i u kobiet powyżej 50 roku życia. Wszystkie osoby z zaburzeniami lipidowymi powinny zmienić styl życia i stosować odpowiednią dietę. Metody niefarmakologiczne mające na celu redukcję stężenia cholesterolu LDL (tzw. „złego cholesterolu”, ang. low-density lipoprotein) obejmują przede wszystkim: zmniejszenie spożycia tłuszczów nasyconych (tłuste mięso, tłusty nabiał), tłuszczów trans (twarde margaryny stosowane w przemyśle cukierniczym), także zwiększenie spożycia błonnika pokarmowego (zwłaszcza rozpuszczalnego, zawartego w takich produktach jak owies, rośliny strączkowe, soja, owoce, warzywa), zmniejszenie spożycia cholesterolu. Można również stosować żywność funkcjonalną wzbogaconą w fitosterole (specjalne margaryny), ale ta metoda leczenia zaburzeń lipidowych wymaga jeszcze obserwacji. Aby podwyższyć stężenie cholesterolu HDL (tzw. „dobrego cholesterolu”, ang. high-density lipoprotein) należy zmniejszyć spożycie tłuszczów trans (twarde margaryny), zwiększyć aktywność fizyczną, zredukować nadmierną masę ciała oraz zmniejszyć spożycie cukrów i zastąpić je tłuszczami nienasyconymi (oliwa z oliwek, olej rzepakowy, olej lniany, orzechy, soja, siemię lniane, tran, oleje rybne). Celem obniżenia stężenia trójglicerydów należy zredukować nadmierną masę ciała, wyeliminować alkohol, zmniejszyć spożycie cukrów, szczególnie prostych, zwiększyć aktywność fizyczną oraz stosować wielonienasycone tłuszcze omega-3 (w postaci preparatów oraz spożywać tłuste ryby morskie). Czasami oprócz wyżej wymienionych metod niefarmakologicznych, konieczne jest wdrożenie farmakoterapii – o tym decyduje lekarz prowadzący.

3. Kontroluj okresowo stężenie glukozy, lecz zaburzenia węglowodanowe i cukrzycę.

Każda osoba powyżej 45 RŻ powinna mieć oznaczane stężenie glukozy na czczo raz w ciągu trzech lat. Osoby z innymi, wymienionymi wyżej czynnikami ryzyka chorób sercowo-naczyniowych oraz osoby z już rozpoznanym stanem przedcukrzycowym (upośledzona tolerancja glukozy, nieprawidłowa glikemia na czczo) powinny kontrolować stężenie glukozy raz do roku. Również regularne badania przesiewowe w kierunku zaburzeń węglowodanowych należy wykonywać u kobiet, które przebyły cukrzycę ciężarnych, urodziły dziecko ważące powyżej 4 kilogramów oraz mają zespół policystycznych jajników. Wszystkie osoby, u których stwierdza się stan przedcukrzycowy lub cukrzycę, powinny stosować dietę cukrzycową. Należy wyeliminować cukier konsumpcyjny, ograniczyć spożycie owoców (jedno jabłko dziennie lub wymiennik innych owoców), wybierać produkty o niskim indeksie glikemicznym, preferować produkty zawierające węglowodany złożone, a nie cukry proste. Dieta cukrzycowa powinna zawierać dużo warzyw (oprócz ziemniaków, gotowanej marchwi, gotowanych buraków, bobu). Również ważnym elementem leczenia niefarmakologicznego zaburzeń węglowodanowych jest regularna aktywność fizyczna oraz redukcja nadmiernej masy ciała. Oprócz diety cukrzycowej, która jest podstawą leczenia cukrzycy, należy stosować leki przeciwcukrzycowe lub insulinę według zaleceń lekarskich.

4. Nie pal wyrobów tytoniowych.

Palenie papierosów wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wszystkich chorób sercowo-naczyniowych, w tym choroby niedokrwiennej serca (i zawałów serca), niedokrwiennego udaru mózgu, choroby tętnic obwodowych i tętniaka aorty brzusznej. Palenie tytoniu nasila rozwój miażdżycy, występowanie nałożonych na nią zjawisk zakrzepowych, uszkadza śródbłonek naczyń. Podwyższa także ciśnienie tętnicze oraz częstość rytmu serca. Ryzyko zawiązane z paleniem zależy głównie od ilości tytoniu wypalanego dziennie i wykazuje wyraźną zależność dawka-reakcja. Szkodliwe są wszystkie rodzaje produktów tytoniowych: papierosy, papierosy o małej zawartości ciał smolistych (tzw.„lekkie”), papierosy z filtrem, cygara, fajki. Bardzo szkodliwe jest także bierne palenie tytoniu. Zaprzestanie palenia wyrobów tytoniowych zmniejsza ryzyko choroby wieńcowej – po roku od zaprzestania palenia ryzyko zmniejsza się aż o połowę. Po 10-15 latach ryzyko chorób sercowo-naczyniowych zbliża się do ryzyka osób niepalących, ale nigdy się z nim całkowicie nie zrówna.

5. Wykonuj regularną aktywność fizyczną.

Zdrowe osoby dorosłe w każdym wieku powinny poświęcać od 2,5 do 5 godzin tygodniowo na aktywność fizyczną o co najmniej umiarkowanej intensywności lub od 1 do 2,5 godzin tygodniowo na wysiłek o dużej intensywności. Zaleca się trening wytrzymałościowy, który polega na rytmicznym ruchu dużych grup mięśniowych (szybki marsz, bieganie, jazda na rowerze). Czas sesji treningowej powinien trwać 30-60 min. Trening wytrzymałościowy może być uzupełniany przez trening oporowy, polegający jedynie na niewielkim ruchu mięśni w celu przeciwdziałania sile (ćwiczenia z ciężarkami, napinanie mięśni brzucha, wiosłowanie). Dodatkowo ważne jest stosowanie treningów rozciągających. Bez względu na rodzaj aktywności i jej intensywność trening powinien rozpoczynać się 5-10 min. rozgrzewką i kończyć ćwiczeniami wyciszającymi (5-10 min.) Regularna aktywność fizyczna zmniejsza umieralność z przyczyn sercowo-naczyniowych i są to zależności typu „ dawka-reakcja” (im częściej podejmowany wysiłek, tym większe korzyści). Regularny wysiłek fizyczny przyczynia się do utrzymania należnej masy ciała, obniża ciśnienie tętnicze, spoczynkową czynność serca, działa korzystnie na gospodarkę lipidów i glukozy. Należy pamiętać, że rodzaj i intensywność wysiłku fizycznego powinny być uzależnione m.in. od wydolności fizycznej (wytrenowania), obecności choroby serca, chorób współistniejących, wieku.

6. Dbaj o odpowiednią masę ciała, jeśli masz nadwagę lub otyłość – schudnij.

Utrzymywanie należnej masy ciała (BMI - body mass index - 18,5-24,9 kg/m2) jest ważne w profilaktyce chorób serca i naczyń. Osoby otyłe (BMI >=30 kg/m2) lub z nadwagą (BMI= <25-30) kg/m2) powinny zredukować masę ciała poprzez zastosowanie diety redukcyjnej oraz zwiększenie regularnej aktywności fizycznej. Nie tylko ilość, ale także rozmieszczenie tkanki tłuszczowej w organizmie ma wpływ na ryzyko wystąpienia chorób układu krążenia. Szczególnie niebezpieczna jest tzw. otyłość brzuszna (centralna), polegająca na gromadzeniu dużej ilości tkani tłuszczowej w okolicy brzucha, ponieważ tkanka tłuszczowa trzewna jest bardziej aktywna metabolicznie od podskórnej. Otyłość brzuszną definiuje obwód w talii u kobiet >= 80 cm, a u mężczyzn >= 94 cm. Otyłość przyczynia się również do rozwoju innych czynników ryzyka chorób sercowo-naczyniowych – nadciśnienia tętniczego, insulinooporności i cukrzycy typu 2, zaburzeń lipidowych.

7. Dbaj o regularny tryb życia (odpowiednią ilość snu, unikaj stresu).

Należy zadbać o odpowiednią ilość snu. Dla zdrowia (w tym również dla układu sercowo-naczyniowego) ważne jest, aby czas nocnego odpoczynku trwał 7-9 godzin u osób dorosłych i pokrywał się z dobowym rytmem wydzielania melatoniny (hormon produkowany w szyszynce, biorący udział w procesach regulacji snu i czuwania). Synteza melatoniny jest hamowana przez światło. W ciągu dnia stężenie hormonu jest niskie, zwiększa się po rozpoczęciu ciemności, osiągając szczyt między północą a godziną 2 w nocy. Zarówno zbyt krótki, jak i zbyt długi czas nocnego wypoczynku powodują niepożądane skutki zdrowotne, również dla układu sercowo-naczyniowego.
Należy także w życiu codziennym unikać sytuacji stresogennych. Stres w pracy i życiu rodzinnym, depresja, lęk, wrogość, gniew mogą zwiększać zapadalność na choroby sercowo- naczyniowe oraz pogarszają rokowanie u osób z chorobą serca. W profilaktyce chorób sercowo-naczyniowych ważne jest również dbanie o zęby, regularne wizyty u stomatologa.

8. Zażywaj regularnie leki zalecone przez lekarza, badaj się regularnie.

Wszystkie wymienione powyżej zasady odnoszą się zarówno do profilaktyki pierwotnej, jak i wtórnej chorób sercowo-naczyniowych, w tym choroby wieńcowej, która jest najczęstszą przyczyną zawału serca. Jeżeli natomiast rozpoznano już u Ciebie chorobę wieńcową, lekarz zaleci dodatkowe leki, które należy stosować regularnie. Jednym z tych leków jest kwas acetylosalicylowy, który przy braku istotnych przeciwwskazań powinno się stosować w małej dawce 75 mg do końca życia. Również w chorobie wieńcowej ważne jest stosowanie statyn – leków, które nie tylko obniżają stężenie tzw. „złego cholesterolu”, ale także wykazują działanie plejotropowe - działają ochronnie na śródbłonek naczyniowy, stabilizują blaszki miażdżycowe, mają efekt przeciwzapalny oraz wpływają na układ krzepnięcia i fibrynolizy – jednym słowem zmniejszają ryzyko zawału serca u osób z chorobą wieńcową. O rodzaju oraz dawce statyny zadecyduje lekarz prowadzący. Jeżeli masz bóle wieńcowe i wykazano u Ciebie niedokrwienie mięśnia sercowego, lekarz może skierować Cię na koronarografię oraz angioplastykę tętnic wieńcowych. Należy regularnie konsultować się z lekarzem oraz zgłaszać wszystkie niepokojące, szczególnie nowe objawy lekarzowi prowadzącemu. Pamiętaj, serce masz tylko jedno.

Lek. Wioletta Anna Wydra

 

źródło i foto: http://medycyna.interia.pl/

29-06-2016 admin